Biết chọn thời cơ mà thể hiện mình

Không phải anh hùng nào mới sinh ra là đã có quyền thế, trí dũng song toàn. Có một số anh hùng lâm vào hòa cảnh chưa gặp thời cơ nên phải ẩn thân bằng cách giấu mình, không để cho đối phương biết được, nếu không sẽ rất dễ bị đối thủ chèn ép, trừ khử nhằm tránh hậu họa thì làm sao sinh sống yên ổn để đợi thời cơ. Như vậy làm sao để cho người khác biết được tài năng của Ta mà mời gọi ?

Nhân vật Anh hùng :  Hàn Tín

Dĩ nhiên, khi thời cơ đến, người có tài tức sẽ có cách tự giới thiệu mình. Trong lịch sử, có không biết bao nhiêu anh hùng như thế, điển hình như Trương lương, Hàn Tín, Tôn Tẩn .v..v. thậm chí là phải mất nhiều thời gian, gần như đã kề miệng lỗ như Khương tử Nha, chấp chính cho Văn Vương lúc hơn 80 tuổi.

Trong Tam Quốc Diễn Nghĩa có đoạn nói về câu chuyện :

“Tào Tháo uống rượu luận anh hùng” nơi Hứa Đô. 

Đó là lúc Lưu Bị gặp nạn phải nương nhờ và được Tào Tháo đối đãi chân thành. Khi ấy, để đề phòng Tào Tháo mưu hại mình, Lưu Bị tự mình trồng rau, tưới rau bón phân như một nông dân bình thường nhằm đánh lừa Tào Tháo. Một hôm, Tào Tháo đột ngột mời Lưu bị về Phủ uống rượu, nhân lúc ngà ngà say, thuận miệng bàn luận đến chuyện anh hùng thiên hạ. Lưu Bị liệt ra một loạt các anh hùng như Viên Thuật, Viên Thiệu, Lưu Biểu, Tôn Sách, Trương Tú, Trương lỗ v..v.. nhưng đều bị Tào Tháo phản đối.

  Tào Tháo chỉ ra tiêu chuẩn anh hùng là :

“Đầu mang hoài bảo lớn, bụng có mưu lược hay,
có thời cơ ôm trọn vũ trụ, có ý chí thôn tính thiên hạ"

Lưu Bị lo lắng tưởng rằng Tào Tháo cố ý ám chỉ mình. Hỏi lại :”Ai là người như vậy” Tào Tháo vốn rất thủ đoạn, dù trong lòng đánh giá Lưu Bị ra sao thì chưa ai biết nhưng lập tức trả lời :“Trong thiên hạ hiện thời, nếu kể là anh hùng thì chỉ có Tháo này và Lưu Huynh mà thôi”

Lưu Bị biết rằng nếu để lộ ra chí hướng của mình thì chắc chắn Tào Tháo sẽ hảm hại ngay. Vì vậy giật mình làm rơi cả đũa xuống đất, may thay vừa lúc ấy trời sắp mưa to, sấm chớp vang trời, lưu Bị liền nhân cơ hội “Ngàn Vàng” ấy ung dung nhặt đũa lên, giả vờ run sợ và nói :

“Tiếng sét mới ghê làm sao, khiến tôi rơi cả đũa.”

Hành động này làm cho Tào Tháo mười phần đã hết nghi ngờ tám phần, bởi vì một anh hùng “Đầu đội trời, chân đạp đất” thì lẽ đâu vì một tiếng sét mà rung đến rơi cả đũa ! Quả thật Lưu Bị đã rất khéo léo che giấu đi chí hướng của mình để đợi cơ hội thể hiện mình cũng như tránh được họa diệt thân.

  Cơ bản của việc che giấu phải tuân thủ nguyên tắc “Giấu mà không lộ” tức là những lúc có thời cơ phải nhanh chóng trổ hết tài năng nhưng cũng không nên giấu “Kín như bưng” mà đôi khi cần phải lộ ra một chút cơ bản. Nếu người có trí tuệ tất sẽ nhìn ra điều này, giống như con chimPhượng Hoàng, không để cho người khác nhìn thấy nhưng chỉ cần nhìn một cọng lông cánh rơi trên mặt đất, người khác cũng nhận thức được sự mạnh mẽ, huy hoàng của Nó ra sao ! có vậy mới đảm bảo khi thời cơ đến, người khác mới biết mà trọng dụng, thực hiện chí hướng vậy.

Cương nhu là phù hợp

Sự huyền dịu nơi những giọt nước trong đó vẫn mang tính "Cương Nhu"

Trong tiểu mục trước đã có bàn về phương pháp sử dụng "Cương" và "Nhu", nhưng nhận thức là một việc, thực hành nhuần nhuyễn lại là việc khác. Có dung hòa được hai tính cách đó mới là một nghệ thuật mà con người muốn đạt tới.

“Cương” quá thì dễ gãy, “Nhu” quá thì làm người ta khinh nhờn. Chỉ có cương nhu kết hợp nhuần nhuyễn mới thể hiện được trí tuệ loài người vô tận. Con người có thể khéo léo giành được cơ hội sinh tồn cho mình trong thế giới muôn loài là nhờ vào những tích lũy kinh nghiệm và học tập nhờ trí tuệ của mình...

Vòng sinh thái trong rừng sâu dường như là do tạo hóa đã sắp xếp, không ai có thể thay đổi được kẻ mạnh và kẻ yếu, thắng  hay thua tùy theo mạnh mẽ hay yếu đuối, nhanh nhẹn hay chậm chạp. Tuy nhiên loài người thì khác, cũng có kẻ mạnh và yếu, kẻ chậm chạp và nhanh nhẹn. Nhưng con người có thể khéo léo giành được cơ hội sinh tồn, đồng thời ngày càng có thể giành được những lợi thế cho mình trong thế giới muôn loài mà nhờ vào những tích lũy kinh nghiệm và học tập nhờ trí tuệ. Có thể nói, một người thoáng xem chậm chạp, nhưng khi hành động thì sự chậm chạp ấy chính là lúc “Sắp xếp tính toán”, “Đo lường thực lực” rồi mới tung ra “Đòn” sét đánh không kịp bưng tai để thủ thắng.

  1 số hình ảnh trong cuộc chiến sinh tồn của thế giới động vật :

Con người không thể thay đổi dễ dàng mạnh yếu về vật chất ; Thí dụ như uống thuốc tăng cường thể lực, bồi bổ bắp thịt v.v.. Nhưng lại có thể giành được địa vị hoặc công việc có lợi cho bản thân bằng trí tuệ. Tỏ ra mạnh mẽ khi gặp đối phương quá yếu đuối hoặc tỏ ra yếu đuối khi đối phương thực sự mạnh mẽ.

“Gặp mạnh tỏ ra yếu” nghĩa là nếu gặp phải một người có sức mạnh thực sự và rõ ràng là cao hơn mình thì khi ấy không nên vì thể diện mà tranh giành vị thế với nhau. Mạnh gặp Mạnh chúng ta vẫn có cơ hội thắng nhưng chắc chắn sẽ tổn hại rất lớn. Vậy ta hãy đừng ngại tỏ ra là mình yếu đuối,; vừa có tác dụng khiến cho đối phương không đoán ra được thực hư về bản thân mà Ta còn hóa giải được ý thức cảnh giác của đối phương. Cũng giống như môn võ Judo của Nhật Bản khuyên người ta đừng bao giờ tấn công trước là vậy.

“Gặp yếu tỏ ra mạnh” nghĩa là nếu gặp phải đối thủ có thực lực yếu hơn thì mình cần phải thể hiện thế mạnh hơn so với người. Vậy có thể khiến cho kẻ yếu nhìn mà sợ, biết mà lui. “Tỏ ra mạnh” ở đây chỉ là mang tính phòng vệ chứ không phải mang tính tấn công. Vì tấn công ắt sẽ có tổn thất và cũng đề phòng gặp phải đối phương cũng biết áp dụng “Gặp mạnh tỏ ra yếu” hoặc biết cách che giấu thực lực của mình.

  Trong xã hội loài người, không tồn tại những kẻ mạnh tuyệt đối và kẻ yếu vĩnh viễn. Chỉ có kẻ mạnh và kẻ yếu nhất thời mà thôi. Bởi vậy tốt nhất nên duy trì một sự cân bằng .“Gặp mạnh tỏ ra yếu”, “Gặp yếu tỏ ra mạnh” đều có tác dụng khống chế được đối phương trong bất kỳ trường hợp nào.

Trở ngại lớn nhất chính là do dự

Nếu do dự ngại ngùng khi đứng trước cuộc đàm phán
thì bạn sẽ đánh mất đi cơ hội

Động vật không hề do dự hay ngại ngùng trong tiếp xúc với đồng loại, chỉ khi nào cảm thấy bị nguy hiểm thì mới có chút phân vân. Bởi vì tất cả hành động đều xuất phát từ bản năng.

Con người khác với động vật là vì có tinh thần và trí tuệ, có suy xét khi hành động. Vì vậy mới tạo nên ngại ngùng và do dự. Ngoài tố chất cá tính của con người ra thì còn một nguyên nhân quan trọng khác nữa là sự trói buộc của lễ giáo và sự hấp thụ của nền văn hóa khác nhau đâm ra do dự khiến công việc không thể phát triển tốt đẹp.

  Thực tế cho thấy, "Do Dự" là do tự bản thân chúng ta nghĩ ra, là một loại phản ứng của con người, tùy theo cách nhận định sự việc : ví dụ như một sự việc nào đó, người cho rằng liên quan đến đạo đức và liêm sỉ mà người khác lại cho là bình thường, chẳng có gì phải ngại ngùng xấu hổ.

Trong thế giới ngày nay, ai mà chẳng có khát vọng thăng tiến, tìm cơ hội để tỏ ra thực lực của mình. Vì thế chỉ cần ta chậm một bước là sẽ mất đi cơ hội, “Ngại Ngùng - Do Dự” lúc này trở thành “Vật Cản” rất quan trọng.

Trong những trường hợp này Bạn có nên Do Dự hay không ?

  Ngoài chuyện tình cảm, cần phải có thời gian suy nghĩ thì về vật chất ta phải chú ý những trường hợp mà “Ngại Ngùng - Do Dự” chính là sự trở ngại, đó là :

1. Liên quan đến quyền lợi :

Quyền lợi tuy không phải là mục đích cuối cùng của cuộc đời nhưng đó lại là yếu tố cần thiết để giúp ta sinh tồn và thực thi hoài bão. Nếu như một người nói ta quá coi trọng quyền lợi, tiền bạc thì đúng là nên xét lại nhưng cũng không nên ngần ngại, do dự thái quá bởi vì nếu ta đã hoạch định thu nhập bằng chính tài năng, công sức của mình, hợp với nhân luân thì cứ thẳng thắn, mạnh dạn bảo vệ nó.

2. Khi muốn từ chối một chuyện gì đó :

Mối quan hệ tình cảm cũng là nguyên nhân làm cho người ta phải do dự, ngại ngùng, không phân biệt đâu là giới hạn : Thí dụ bạn bè nhờ bạn đứng ra vay mượn tiền do đã than vãn vì quá khó khăn. Bạn "động lòng trắc ẩn" chạy đôn chạy đáo, đứng ra bảo đảm vay mượn ngân hàng mà không nghĩ đến kết quả ra sao !! Trường hợp này nếu bạn ngại ngùng - do dự để có thời gian suy nghĩ chính chắn thì hay biết bao. "Hăng hái giúp người  không đúng lúc chính là hại mình ", mà cũng khôn hề được tiếng là "Đắc Nhân Tâm" chút nào.

3. Khi có việc cần yêu cầu : 

Thí dụ như bạn là người có quyền hành trong công ty, nếu nghĩ đến "Tình cảm" mà ngại ngùng, do dự sai phái, quyết đoán trong một vài công việc nào đó thì kết quả chắc chắn thất bại. Bạn phải suy nghĩ đâu có việc công, đâu là việc tư. Bạn do dự ngại ngùng tức là không những đánh mất đi tính cách của một người lãnh đạo mà còn làm cho cấp dưới khinh nhờn nữa.

  Vì vậy chúng ta cần phải rèn luyện ý chi vững vàng, kiến thức đầy đủ, có quyết tâm thì “Hiệu Lệnh” mới đúng đắn. Tuy nhiên cũng có nhiều người một khi đạt đến mức độ quyền lực nào đó thường cho rằng phải quyết đoán và dẫn đến tình huống thái quá, tức là bất chấp ý kiến của người khác, nhất định phải thi hành kế hoạch dù biết rằng có nhiều khuyết điểm đi nữa. Đây cũng chính là mặt biến tướng của “Ngại ngùng và do dự”, sợ bị  "Mất mặt ".

Nói đúng lúc cần nói

Trong giao tiếp giữa người và người có nhiều vấn đề rất phức tạp mà người khéo léo xử lý các vấn đề giao tiếp được phù hợp, được lòng người thì thật hiếm hoi. Có những tình huống không biết phải ứng phó như thế nào luôn xuất hiện ở xung quanh ta. Nếu như chúng ta không có sự chuẩn bị sẵn, không có lòng quyết tâm thì chắc chắn không thể ứng phó với những tình huống bất ngờ một cách trọn vẹn.

Khó xử nhất là những tình huống khó lòng nói “Không” một cách dứt khoác. Thông thường vì cảm tình, đa số đều cho rằng từ chối yêu cầu của người sẽ dẫn đến “Mất lòng”, không thể hiện được tính cách "Đắc nhân tâm", suy nghĩ như thế có vẻ độ lượng nhưng quả thật là sai lầm. Nếu như phải chọn lựa giữa “Từ Chối” và “Miễn cưỡng” chấp nhận thì ta nên nói “Không” là tốt nhất. Miễn cưỡng thường đưa đến sự hối hận về sau cho cả đôi bên. Vậy chẳng thà nên nói không ngay từ đầu. Như thế sẽ làm cho người yêu cầu có bực tức nhưng về lâu họ sẽ hiểu được và nhận ra ý tốt của mình “Thà mất lòng trước mà được lòng sau” biết đâu tình cảm sẽ càng thêm gắn bó bởi tính cách chân thật, thẳng thắn của mình ???

Ảnh minh họa cho những tình huống khó lòng nói "không" dứt khoác hay miễn cưỡng :

Ôm nhau thiệt miễn cưỡng

Lời tỏ tình khó nói không dứt khoác

Lời cầu hôn trên bãi biển thật lãng mạn

Lời cầu hôn với nến và hoa 

Tình bạn hữu với nhau nếu như phải kiên quyết từ chối thì dĩ nhiên sẽ không thể tránh khỏi những sứt mẻ tình cảm, là người vô tình vô nghĩa. Nhưng biết mình “Lực bất tòng tâm” mà miễn cưỡng đồng ý, không thể thực hiện lời hứa nhưng lại không thẳng thắn nói ra, cứ hẹn lần hẹn mãi mới kết thúc thì càng tệ hại hơn mà thôi, thậm chí còn mang thù chuốc oán.

  Kiên quyết nói “Không” chắc chắn sẽ có những bất mãn nhưng không thực hiện được lời hứa của mình thì chỉ làm cho mối quan hệ giao tiếp càng thêm căng thẳng mà thôi. Như vậy chẳng phải là “Lợi bất cập hại” hay sao ?

  Vậy đối với những việc nhất thiết phải từ chối ngay thì ta phải làm sao đây ? Chỉ cần một chút dũng cảm và trí tuệ thì Ta sẽ vượt qua một cách nhẹ nhàng, êm thấm. Vết thương tuy có đau nhưng rất mau lành, còn hơn để nó âm ỉ sưng nhức nhiều ngày.

Trong lịch sử Trung Quốc có nhiều câu chuyện khuyên răn về vấn đề “Khi cần nói không đúng lúc” nhưng ít người “Nhập Tâm” ý nghĩa của nó. Minh chứng là câu chuyện “Viên Ngọc quý” ở nướcNgu thời Tam Quốc như sau :

• Ngu Thúc có viên ngọc quý làm gia bảo. Vua là Ngu Công nghe lời nịnh thần sai người đến xin. Ngu Thúc tuy rằng tiếc rẻ nhưng nghĩ bụng “Kẻ thường dân vốn không có tội gì, chỉ vì có ngọc bích mà thành trọng tội” thì không đáng, nên sai người mang ngọc dâng tặng cho Vua. Chẳng ngờ chưa thỏa mãn, Ngu Công lại nghe nói Ngu Thúc có thanh bảo kiếm truyền đời liền sai người lấy nốt. Ngu Thúc tức giận nói : “Ngu Công lòng tham vô đáy” như thế tất có ngày hắn sẽ hại đến thân ta. Nói xong, Ngu Thúc tập họp hết quân sĩ tiến đánh Ngu Công. Vốn không được lòng người, không ai tận lực nên rốt cuộc Ngu Công thua trận, bỏ chạy ra đất Cung Trì.

• Ngu Thúc đúng là tài trí, lý luận đúng đắn nhưng cách suy nghĩ vẫn còn thiếu sâu sắc. Nếu ngay từ đầu, Ngu Thúc biết khéo léo hơn, từ chối với lý lẽ Ngọc là vật gia bảo rồi dùng cái quý giá khác bù lại thì có lẽ tình thế đã khác. Tuy Ngu Công sẽ tức giận nhưng sẽ được giải trừ, còn hơn để lòng tham tăng dần. Ngu Thúc chỉ vì không biết nói “Không” đúng lúc cần thiết nên rốt cuộc nước Ngu phải lâm vào đại loạn, cốt nhục tương tàn.

  Cần phải nhận định rõ ràng : “Từ chối” hay nói “Không”. Điều quan trọng là phải nói rõ nguyên nhân không thể đáp ứng để tránh bị hiểu lầm và thái độ từ chối quyết đoán của ta nhất thiết phải trình tự, hợp tình hợp lý.

Lạnh lùng khó dẫn đến thành công

Vẻ mặt lạnh lùng  thiệt khiến người ta khó gần

  Người có cá tính lạnh lùng hầu như xuất phát từ nguyên nhân hoài nghi cuộc sống. Họ cho rằng thế giới này việc gì cũng là lừa lọc, dối trá nên không bao giờ chấp nhận ngay mà chờ có thời gian để suy xét, bảo vệ bản thân. Điều này sẽ rất khó có thể hòa đồng với mọi người, và rất dễ trở thành người cô độc, mất hết bạn bè và những người thân cận.

"Lạnh lùng" không những đánh mất cái Tôi mà còn coi thường sự tồn tại của người khác. Là “Khắc Tinh” quan trọng trong Nghệ Thuật Đắc Nhân Tâm. Dù là người tài giỏi, có danh vọng địa vị, dẫu Ta có kính phục đến đâu đi chăng thì cũng không dám “Gần gũi” lâu dài. Có thể nói, "Lạnh lùng" chẳng những không làm nên đại sự mà còn tạo cho người ta có cảm giác “Xa lạ”, “Lạnh lẽo”. Chính cái vui cười, có hàm ý sâu sắc mới mang lại tác động mạnh mẽ vào tinh thần cho người khác.

Nổi tiếng nhất là Hán Vũ Đế vào thời Hán Triều, là người vừa có tính cách quyết liệt lại vừa anh minh trong việc cai trị, Hán Vũ Đế chưa hề nghĩ đến Hòa đồng mà chỉ toan tính tiêu diệt. Chính vì vậy mà các quần Thần ít ai dám đứng ra thẳng thắn trình tấu, nếu như có thì cũng sẽ “Bất hạnh” như Tư Mã Thiên mà thôi. Thế mà vẫn có một người ung dung dám trêu trọc nhà Vua. Không chỉ một lần mà là nhiều lần. Sử dụng phương cách hài hước, âm thầm tặng cho nhà Vua nhiều bài học thấm thía. Người đó chính là Đông Phương Sóc. Ông đã vận dụng trí tuệ của mình thành những lời khuyên nhẹ nhàng nhưng hàm ý đầy sâu sắc khiến Hán Vũ Đế không thể không phục.

Chiêu Bình Quân tính khí hung hăng tàn nhẫn, ỷ lại vào việc mình đã được Mẹ là công chúa Long Lự ( Em Vua) trước khi chết đã dùng vô số châu báu để chuộc tội cho con mình nếu như sau này có phạm lỗi. Vì vậy mà Chiêu Bình Quân càng thêm hung hãn hơn, gây ra rất nhiều tội ác trong chốn kinh thành. Rốt cuộc bị Đình Úy bắt được và đưa lên Vua xét xử. Hán Vũ Đế vốn thương mến công chúa Long Lự, và lại có nhận lời che chở Chiêu Bình Quân nên rất lưỡng lự. Bởi luật pháp nghiêm minh, các quan thần vốn lại rất oán hận Chiêu Bình Quân nên cùng nhau dâng sớ mà xử tội. Tuy Hán Vũ Đế rất đau lòng nhưng đành phải hạ chiếu xử tử Chiêu Bình Quân theo luật pháp.

 Đang lúc rưng rưng nước mắt thương cảm thì Đông Phương Sóc bước lên, vui vẻ cầm rượu chúc mừng nhà Vua và cho rằng việc hành hình này là đại phúc của Thiên Hạ. Rất tức giận, Vua quay mình đi thẳng vào Cung. Chiều hôm đó, Hán Vũ Đế triệu Đông Phương Sóc vào Cung hỏi: 
“Cổ nhân thường dạy khi nói năng bất cứ việc gì đều phải xem xét hoàn cảnh thì mới không bị người ta chán ghét. Hôm nay khanh mời rượu ta có đúng lúc chăng?”

  Đông Phương Sóc ung dung đáp :

"Thần nghe nói con người vui quá thì hại Dương, buồn quá thì tổn âm mà rượu có thể làm tiêu bớt những sầu não. Vì thế thần đứng ra mừng rượu là để tuyên dương sự công chính của bệ hạ, không vì người thân mà bỏ mất luật pháp. Đồng thời lấy rượu tiết chế bớt sầu não của bệ hạ, không để ngọc thể hư nhược. Đó chính là mừng rượu đúng lúc vậy. "

Hán Vũ Đế nghe xong không những không bắt tội mà còn trọng thưởng nữa.

 
  Trong những trường hợp này, lạnh lùng chẳng thể mang lại tác dụng như Đông Phương Sóc đã làm. Thậm chí còn có thể suy đoán biết đâu Hán Vũ Đế còn xuống chiếu ban bố nhiều quyết định tàn khốc hơn để “Trút bỏ” nỗi tức giận của mình nữa.

Cái dũng của kẻ vô mưu

Cái dũng của kẻ Vô mưu

Cuộc sống phong phú sẽ cho Ta nhiều cơ hội mạo hiểm. Nhưng tuyệt đối không được mạo hiểm với điểm tựa là sự "Liều lĩnh". Mạo hiểm nhầm còn tồi tệ hơn cả không mạo hiểm. Tuy rằng vẫn có một số người thành công nhưng đa số chỉ là dựa vào cơ hội chứ không phải là thực lực của bản thân. Đó chính là liễu lĩnh theo ngạn ngữ "Ăn cả ngã về không" chứ không phải mạo hiểm.

Những thành công bởi liều lĩnh không đáng để cho chúng ta học hỏi, càng không nên bắt trước theo. Bởi đó là "Cái dũng của kẻ vô mưu", Bởi khi "Liều lĩnh" cũng giống như con thiêu thân, không suy xét kỹ càng, không tính toán trước khi hành động, cho nên chỉ cần một lần thất bại thì tất cả những thành công trước đó sẽ bị tiêu tan. Còn "mạo hiểm" thì mang tính cách thử thách nhiều hơn, có dự đoán trước những bất ngờ sẽ xảy ra. Nhờ vậy kẻ "Liều lĩnh" rất dễ thất bại trong khi người "mạo hiểm" thường dễ thành công hơn.

  Hình ảnh của những kẻ liều lĩnh :

Những quái xế 9X đang biểu diễn

Đùa với tử thẩn để thử tài nghệ của chính mình

Thợ điện liều nhất thế giới

Vẻ liều lĩnh đến mức bất khả ngăn

  Nói đến "Cái dũng của kẻ vô mưu" thường hay rơi vào những người trẻ tuổi, bởi khi ấy sức khỏe của họ đang cường tráng, bồng bột về tinh thần, rất dễ dũng cảm vô lý, không "Kịp" suy xét được đúng sai, nhưng vấn đề lớn nhất cũng là không giới hạn được tâm lý của mình, không nhận thức được sự việc tốt hay xấu nên thấy việc "Bất Bình" là ra tay hành động ngay. Nhiều hành động hết sức dũng cảm nhưng chẳng mang lại lợi ích gì cả, đó là cái dũng của kẻ thất phu. Rõ ràng không suy nghĩ tận tường, không tính toán sâu sắc thì hành động dũng cảm chỉ là người vô mưu mà thôi.

Thật ra, cá tính này không chỉ có ở những người trẻ tuổi, ngay cả những người trưởng thành đôi khi cũng thường có những suy nghĩ không chín chắn về vấn đề nhân sinh. Rất nhiều người được gôi là trưởng thành, chẳng qua là họ bước vào tuổi trung niên mà thôi. Họ vẫn hiểu biết nửa vời về mình, còn thiếu nhiều kinh nghiệm nhưng lại lấy vị thế của người lớn để giải quyết vấn đề một cách "Dứt Khoát" hay "Mạnh Bạo", tự đưa mình vào chỗ dũng cảm vô mưu.

Không phải chỉ có dũng cảm là đủ mà còn cần phải có thêm những đức tính khác, có khi phải qua một quá trình rèn luyện lâu dài, thiếu ý thức về dũng cảm sẽ đâm ra hành động một cách mù quáng như những thanh niên nhưng khác ở chỗ là họ phải chịu hậu quả với tư cách là một người trưởng thành.

  Tuy nhiên "Cái dũng của kẻ vô mưu" không được người có Trí tán thưởng nhưng không đến nỗi bị chê cười, bởi vì hiểu rõ đó chỉ là tính cách nông nổi, nhất thời thiếu suy nghĩ của con người mà thôi. Người có dũng khí nhưng lại vô mưu như tuổi trẻ thì trải qua thời gian vẫn có thể "Cải sửa" được. Vì những thất bại do vô mưu, bồng bột của trước đó lại chính là một bài học kinh nghiệm sống để con người nhìn lại bản thân.

Trong thời Chiến Quốc : Ai cũng biết chuyện Yêu Ly xin chặt tay, hi sinh cả gia đình để thi hành "Khổ Nhục Kế" nhằm tiếp cận để giết chết công tử Khánh Kỵ. Yêu Ly chỉ vì chút tiếng tăm hảo huyền, tự hủy bản thân, tàn hại gia đình rồi dùng thủ đoạn lừa dối để giết người thì thật không thể gọi là anh hùng được.

Trong sách cổ có ghi chép lại đoạn Khổng Tử hỏi các đệ tử của mình :

 "Thế nào là người Trí ? Thế nào là người nhân ?" 

  Nhan Hồi đáp :

"Người Trí là người tự biết mình, người nhân là người tự yêu mình”

  Rõ ràng Yêu Ly không tự biết mình, phải dùng tới hạ sách để mua chuộc lòng thương hại và sự tin tưởng của người, gian dối lấy Giáo từ sau lưng đâm xuyên qua người Khánh Kỵ thì cái Trí ấy không phải là người quân tử rồi. Yêu Ly lại không yêu mình, không biết yêu những người thân của mình thì còn yêu Vua sao được ? Cái dũng của Yêu Ly không phải là vô mưu nhưng lại là cái dũng của kẻ gian xảo, nhắm vào một mục đích để "Mua danh muôn thuở", chẳng thể ca tụng như là một tấm gương dũng cảm. Nếu như ta lấy Yêu Ly ra dạy dỗ con cái thì thử hỏi bọn Chúng sẽ hình thành ra tính cách như thế nào ? Sẵn sàng chịu nhục để đánh người sau lưng hay sao ??? 

Còn như những kẻ tiểu nhân gian xảo. Dù thành công cũng chẳng ai khen ngợi bởi tính cách dũng cảm ấy chỉ là liều lĩnh, nhắm vào mục đích nào đó có lợi cho mình mà thôi. Hãy nhớ rằng : "Dũng cảm không bao giờ đi đôi với lợi ích", còn không sự dũng cảm đó chỉ là sự "Trao đổi" hay "Mua Bán" mà thôi. Ta có thể Thí dụ như một người dũng cảm nhảy xuống dòng nước chảy xiết để cứu lấy đứa bé mà không hề toan tính gì hết so với người cũng nhảy xuống giống như thế nhưng lại được cha mẹ của đứa bé hứa sẽ "Hậu Tạ" thì có còn được gọi là "Dũng cảm" hay là sự "Trao đổi" ?

Biết sửa sai những lỗi lầm

Hãy luôn tự soi lại mình cũng như biết cách thắp sáng hi vọng trở lại

  - Trên thế gian này, con người không ai không khỏi phạm phải những sai lầm. Ngay cả con voi to lớn, vững vàng thế kia cũng có lúc bị ngã. Nếu như muốn tránh những sai lầm ấy bằng cách không làm gì cả thì đó lại là sai lầm cơ bản nhất trong đời người. Vì vậy, chúng ta cần phải sửa soạn tâm lý một khi phạm phải sai lầm và cả tâm lý phục thiện bằng cách :

  - Tự kiểm lại mình mỗi khi hành xử xong một việc gì đó là một đức tính tốt, giúp con người nhận ra được những sai lầm mà khi hành xử đã sai sót. Tuy nhiên, biết mình làm sai nhưng có chịu hối hận, có tỉnh ngộ và tư hoàn thiện hay không lại là một điều khó. Đối với nhiều người, vì bản chất tự tôn: “Trách người thì dễ nhưng trách mình lại khó”.

  Trong sách Cảnh Hành Lục có viết :

“Tự yêu mình thì chưa chắc đã thành người tốt, nhưng nếu tự khinh mình tất là người tự lừa dối mình vậy”

  Chính là muốn khuyên răn con người đừng bao giờ tự lừa dối bản thân. Thực tế trong xã hội ngày nay, có rất nhiều người nhận ra lỗi lầm nhưng lại “Chủ Quan” dùng lý lẽ nào đó để tự biện hộ rồi “Sung sướng” hưởng thụ thành quả không chính đáng đó. Chính họ đã tự lừa dối bản thân mình thì làm sao mà còn tự trách được mình ? Họ sẽ không bao giờ nhận ra tính cách biết sửa đổi những lỗi lầm của mình là không gì phải hổ thẹn mà còn có lợi ích rất nhiều, bởi đó chính là một động lực để có thể phát triển nhân cách hoàn hảo.

   Nếu không tự kiểm tra lại mình, chúng ta sẽ không biết được những khuyết điểm, thiếu xót của chính bản thân mình. Không hối hận, phục thiện, chấp nhận sửa đổi sai lầm thì sẽ không tiến bộ được. Tuy nhiên sự hối hận cũng nên dừng ở mức độ vừa phải, đừng quá lố sẽ biến thành con người bi quan vì suốt đời phải “Bị lương tâm cắn rứt”, không thể nào làm được việc gì dứt khoát nữa.

   Bài học nào cũng có “Cái giá” của nó và Ta đừng vì thế mà tự trách mình quá đáng. Khi Ta biết được sự hối hận và sự tự trách đã đi quá xa thì hãy tin tưởng rằng mình có thể khống chế bằng cách hãy tự nói với mình : “Hãy mau chóng dừng lại mọi sự trách cứ của bản thân bởi vì đó là một loại bệnh về tinh thần, lấy hành động nào đó bù đắp lại sai lầm còn hơn là cứ ngồi mà tự trách mình…”

  Khi làm sai mà không hối hận, sửa đổi thì đó là người xấu. Còn biết hối hận và thay đổi thì đó là người Tốt.

  Đức Phật thường khuyên :

“Đồ tể biết buông đao xuống tức sẽ thành Phật” 

  Rõ ràng những chuyện đã qua thì không thể nào quay lại được. Chúng ta đừng nên “Than thân trách phận” rồi bỏ qua, lỗi lầm ấy không vì thế mà bù đắp lại được. Chi bằng ta hãy tìm một việc gì khác có ý nghĩa hơn để bù đắp, có phải là tốt hơn không ?

Người có tinh thần mạnh mẽ, thích cuộc sống đạo đức nhưng vô tình phạm phải sai lầm to tát nào đó thì rất dễ từ sự tự trách dẫn đến tự ti, làm cho con người thoái hóa về tinh thần, mất đi sự tự tin vào chính mình và rất dễ nảy sinh sự hoài nghi đối với tất cả những người xung quanh.

  Giống như lời giảng của vị cao tăng :

“Vốn dĩ trong cuộc sống con người là chẳng có chuyện gì. Mọi ưu phiền đều do con người tự nghĩ ra, tự lấy phiền não trói buộc mình mà thôi” 

Lòng tự tôn thì ai ai cũng có, nhưng không có sự tự tin làm nền tảng sẽ khiến người ta trở nên kiêu ngạo hoặc là quá mẫn cảm, dẫn đến cái nhìn thù địch và thái độ bất hợp tác của mọi người xung quanh mà thôi. Để thỏa mãn lòng tự tôn, chỉ có thể thực hiện với bản thân là phải gảm bớt phần "không bằng người khác".    Đương nhiên, muốn làm người tốt thì được người quí mến nhưng cũng không nên “Tốt” đến mức quên mình, càng không nên hi vọng mình tốt đến không có khuyết điểm nào. Chúng ta chỉ cần sửa soạn tâm lý sửa sai một khi phạm lỗi thì chẳng bao lâu Ta sẽ trở thành một người có nhân cách đạo đức trong xã hội mà thôi.

  Một người tốt kiện toàn nên làm những gì nên làm, nên nói những gì cần nói. Mọi việc chỉ yêu cầu sự hợp tình hợp lý là đủ rồi. Tuy nhiên, phạm sai lầm mà không rủ bỏ được sự tự trách hoặc không chịu hối hận thay đổi cũng là một sự ngược đãi đối với bản thân mình.